Używanie skrzyń automatycznych. Jak użytkować skrzynie automatyczną?

Klasyczna automatyczna skrzynia biegów ma lewarek dostępny kierowcy, który wprowadza skrzynię w żądany podstawowy tryb pracy. części samochodowe audiZ lewarkiem połączony jest wskaźnik włączonego trybu (lub sam lewarek i jego pozycja jest równocześnie wskaźnikiem). Typowe skrzynie dzisiaj spotykane mają podstawową “ścieżkę” przełączania i pozycje o układzie P-R-N-D (wymaganą przez obecne przepisy Stany Zjednoczone), zdarza się, że spotyka się inne, starsze, układy. Częstokroć “ścieżce” dodatkowo towarzyszą specjalne tryby (w pewnych przypadkach włączane dodatkowymi przyciskami na lub obok głównego wybieraka (lewarka)).Wszystkie operacje wybierakiem zaleca się wykonywać na zatrzymanym samochodzie i z wciśniętym hamulcem głównym, są przypadki że manual producenta dopuszcza zupełnie inaczej. Uruchamianie silnika jest z reguły możliwe jedynie na P i N. Gaszenie silnika jest zalecane również na P i N i zatrzymanym pojeździe choć możliwe jest przy dowolnym położeniu wybieraka a nawet “w biegu” (właściwe wyłączanie napędu odciąża znacznie hydraulikę, szczególnie starszych automatów - w pozycji P/N zostają “rozładowane” ciśnienia, siłowniki i różne detale sprzęgające; przy zgaszeniu w pozycji D czy R układy skrzyni pozostają na postoju pod niekorzystnymi ciśnieniami i naprężeniami). Znaczenie poszczególnych pozycji to:

P - Parking pozycja w której skrzynia jest w trybie neutralnym (”luz”), czyli nie przenosi obrotu i momentu na koła pojazdu, tak samo jak w pozycji N, przy tym jest blokowana mechanicznie od strony kół, co blokuje też oś napędzane. Trzeba pamiętać, że koła nienapędzane mogą się cały czas obracać. W pozycji tej jest możliwe uruchomienie rozrusznika, tak samo jak w N. Blokada jest czysto mechaniczna i nigdy nie wolno jej próbować włączyć w czasie, wręcz bardzo wolnego, toczenia się pojazdu, gdyż grozi to jej zniszczeniem (na przykład. koło zębate z 1cm zębem i zapadką będzie usiłowało natychmiast zatrzymać wielotonowy pojazd, co ma możliwość zrujnować zapadkę i jej obudowę). Z w/w powodu powodu zaleca się przed użyciem P wcisnąć hamulec główny, i zaciągnąć pomocniczy, aby odciążyć mechanikę zapadki (na przykład na stoku może być łatwo zablokować P, niemniej jednak pod obciążeniem zapadki ciężarem samochodu może być bardzo nieproste albo niemożliwe jej zwykłe odblokowanie).

R - Reverse. Skrzynia przestawia się w tryb pracy porusdzania do tyłu, spinając odpowiednie sprzęgła i układy planetarne. Na ogół wydaża się to z zauważalnym opóźnieniem, jest to efekt funkcjonowania blokad elektronicznych albo hydraulicznych przeciwdziałających chęciom szybkiego przestawienia na R w trakcie jazdy do przodu i tym podobnym sytuacjom.

N - Pozycja neutralna, skrzynia nie przenosi momentu (albo przenosi znikomy moment) od silnika na koła napędzane. Pozycja jednakowa z P, jedynie bez wprowadzenia blokady. W tej pozycji (i identycznie w P) układ skrzyni odblokowuje układ rozrusznika, typowo w innych pozycjach niż P i N niemożliwe jest uruchomienie silnika (jest to blokada przeciwko wypadkom, ponieważ, z braku sprzęgła mechanicznego, w stanie spoczynkowym skrzyni silnik obraca się swobodnie i można byłoby uruchomić go w zasadzie w dowolnej pozycji wybieraka, niemniej jednak po chwili koniecznejiecznej na stworzenie ciśnień roboczych i tym podobne. skrzynia ustawiłaby bieg i pojazd ruszyłby, częstokroć w przypadkowym kierunku).

Jest to jedyna pozycja zalecana do holowania pojazdu ze skrzynią automatyczną z wyłączonym silnikiem i napędzanymi kołami obracanymi przez ruch pojazdu - choćby holowanie takiego pojazdu powinno raczej odbywać się z kołami napędzanymi podniesionymi  sklep motoryzacyjny W wypadku holowania z napędem skrzyni od kół, bezwzględnie należy używać N i przestrzegać wymagań instrukcji obsługi samochodu - typowo wolno holować pojazd na odległości klikudziesięciu kilometrów, z minimalną prędkością, z przerwami na przestygnięcie skrzyni (jeżeli możliwe jest uruchomienie silnika i praca skrzyni, trzeba co kilkadziesiąt kilometrów włączyć silnik, i pozwolić skrzyni na pracę jałową, dla smarowania i schłodzenia mechanizmów). Szybkie i długie holowanie , na przykład kilkudziesięciokilometrowe zjazdy z gór na N) z reguły powodują uszkodzenia mechanizmów skrzyni wskutek przegrzania i smarowania (zasadnicza pompa robocza skrzyni jest na ogół napędzana jedynie od silnika, skrzynia napędzana od kół nie ma żadnej sposobności właściwego chłodzenia i smarowania).

D - Drive nierzadko oznaczone OD, D wewnątrz O, i tak dalej. Jest to podstawowa pozycja do jazdy w przód. Pozycja następna za pozycją N to zasadnicza pozycja jazdy w przód, niezależnie od tego jak nazywa ją producent pojazdu). Skrzynia zestawia biegi w całym zakresie prędkości i przełożeń , w zależności od położenia pedału gazu, hamulca, szybkości pojazdu, i kilku do kilkudziesięciu innych parametrów branych poprzez uwagę poprzez układ sterowania. Typowo punkty zmiany biegów zależą od agresywności manipulowania gazem, również redukcje odbywają się głównie w zależności od pozycji tego pedału. Przy krótkich zatrzymaniach (światła, skrzyżowania, itp) należy używać do zatrzymania wyłącznie pedału hamulca głównego, nie powinno się przestawiać wybieraka z pozycji D na N czy podobne - nie daje to oszczędności i nie odciąża skrzyni , zwiększa jedynie zużycie sprzęgieł skrzyni, które spinają i rozpinają 1-wszy bieg; w pozycji D układ sterowania “rozumie” sytuację kiedy pojazd stoi i powinno się odciążyć silnik i skrzynię, pozostając w gotowości do jazdy do przodu, a przy tym w pozycji D (w przeciwieństwie do N i P) zapewnione jest o wilele lepsze chłodzenie i smarowanie. Typowa skrzynia automatyczna w trybie głównym D nie ma żadnych możliwości hamowania momentem , gdyż w układzie kinetycznym występują sprzęgła jednokierunkowe i hydrokinetyczne.

Tryby dodatkowe popularne w teraźniejszych skrzyniach to:

3, i tym podobne lub D jeżeli podstawowa to OD - pozycja która “skraca” skrzynię o górny bieg (biegi) overdrive. Skrzynia działa nadal w trybie automatycznym od pierwszego biegu do któregoś pośredniego, przykładowo. 3. Należy zaznajomić się z instrukcją aby poznać cechy i zalecenia co do wykorzystania trybów skróconych - typowo zaleca się je dla oszczędzania biegów wysokich (overdrive) pod zwiększonymi obciążeniami (biegi wysokie mają z reguły względnie delikatną konstrukcję gdyż z założenia nie przenoszą znacznych momentów), w pewnych sytuacjach tryby skrócone polecane są do jazdy miejskiej i ogólniej z prędkościami, gdy punkt zmiany biegu wysokiego wypada tak, że skrzynia bez przerwy przełącza biegi wysokie (na przykład. punkt zmiany biegu 3-4 to 70km/h, przy jeździe w dużym ruchu i średniej mniej więcej tej wartości, dużo lepiej jest włączyć tryb 3 aby skrzynia pozostawała na 3 biegu, zamiast co chwila przełączała 3-4). W niektórych skrzyniach występuje w trybach skróconych mniej lub bardziej efektowne hamowanie momentem (silnika albo układów hydraulicznych skrzyni) zbliżone do “hamowania silnikiem” w ręcznej skrzyni.

2 albo S zblokowany 2 bieg. W zależności od fabryki, skrzynia blokuje bezwzględnie 2 bieg lub wykorzystuje automatycznie 1 i 2 biegu w przód. Tryb ten bywa oznaczony śnieżynką, “snow” itp. Tryb służy do startowania na śliskich nawierzchniach jak śnieg, lód, piasek (o ile nawierzchnia nie stawia oporu kołom napędzanym i kręcą się one coraz szybciej w miejscu, to układy skrzyni interpretują to po prostu jako jazdę w przód, i skrzynia włącza coraz wyższe biegi, co w starszych rozwiązaniach uniemożliwiało sprawne ruszanie na śliskich drogach). W wielu skrzyniach jest to także tryb zalecany do najcięższych procedur, takich jak holowanie przyczep, strome zjazdy i podjazdy, itd. Wynika to z konstrukcji skrzyń, gdzie drugi bieg jest na ogół najsilniejszym biegiem pod względem możliwości przenoszenia momentu obrotowego, a gwarantuje już prędkość maksymalną rzędu 80km/h. Należy w każdym przypadku sprawdzić jakie są zalecenia producenta pojazdu i jak prawidłowo trzeba używać zblokowanych biegów (sposobów przełączania wybieraka “w biegu”, zalecane obciążenia, prędkości maksymalne, i tym podobne).

W wielu skrzyniach, szczególnie ze sterowaniem elektronicznym, występują dodatkowe przełączniki modyfikujące pracę skrzyni, np. tryby sportowe, ekonomiczne , zimowe i inne, zależnie od pomysłowości producenta. Nierzadko wprowadza się tryby półautomatyczne (skrzynia zmienia biegi w górę i w dół na komendę kierowcy, wydawaną na przykład. przyciskami na kierownicy lub niedługim skokiem lewarka przód-tył, symulując pracę sekwencyjnych skrzyń wyczynowych)